Plik .htaccess – co to takiego? Jak go utworzyć i edytować?

Pliki .htaccess to niezwykle użyteczne narzędzia do modyfikacji stron internetowych. Pozwalają one administratorowi na proste tworzenie reguł ułatwiających zarządzanie witryną. Przydają się też do jej optymalizacji w wynikach wyszukiwania w przeglądarce. Zobacz, jak wykorzystać pliki .htaccess do stworzenia perfekcyjnej strony internetowej.

Czym jest plik .htaccess?

Hypertext Access, nazywany w skrócie .htaccess, umożliwia modyfikowanie ustawień witryn przez osobę mającą dostęp do serwera. Wykorzystać go można m.in. na serwerze Apache czy NGINX. Na nich działa najpopularniejsze oprogramowanie do tworzenia stron internetowych – WordPress. W nim również stosuje się komendy .htaccess.

Pojedynczy plik .htaccess domyślnie dostosowuje funkcje głównej strony internetowej. Jeżeli witryna zawiera podstrony, .htaccess, należy je skonfigurować dla każdej z nich osobno. Podstawowy plik jest umieszczony w katalogu głównym, np. index.php lub index.html.

Sprawdź Abonamenty dla firm

Prowadzisz firmę? Wysyłasz wiele paczek miesięcznie? Zaoszczędź na wysyłce z InPost! Różnorodność oferty sprawia, że jest to rozwiązanie zarówno dla małych, jak i dużych firm.

Poznaj pełną ofertę Abonamentów i podpisz umowę online.

Kiedy stosujemy dyrektywy z .htaccess? Przykłady użycia

Plik .htaccess pozwala na zdefiniowanie kilkunastu podstawowych komend. Każda z nich może być dodatkowo dostosowywana do potrzeb konkretnej witryny. W rezultacie daje to sposobność wykorzystania go w setkach różnych operacji na stronie internetowej. Poniższe przykłady to jedynie część możliwości użycia .htaccess.

Użycie .htaccess umożliwia m.in. kontrolę dostępu użytkowników do poszczególnych zasobów strony. W tym celu wykorzystuje się protokół FTP, służący do transferu plików. Dzięki temu administrator strony może określić, czy użytkownicy będą w stanie ściągać z niej inne pliki. Przykładem wykorzystania tej komendy jest możliwość udzielenia dostępu lub blokowania pobierania plików graficznych z witryny. Jeżeli jest ono dozwolone, administrator może też ustalić priorytet ich pobierania.

Użyteczne, zwłaszcza z punktu widzenia pozycjonowania stron, jest też przepisywanie adresów. Funkcja ta nazywa się mod_write. Dzięki niej administrator może skrócić długi i trudny w zapamiętaniu link do witryny do krótszej formy. Podobną opcją jest tworzenie domen bez skrótu WWW – nie jest obowiązkowy. Można używać też obu domen, z WWW i bez jednocześnie.

W przypadku SEO .htaccess wpływają na szybkość ładowania witryny. Jest to ważne, ponieważ prędkość ta mierzona jest przez algorytmy wyszukiwarki. Na tej podstawie decydują one, które strony powinny znaleźć się na wyższych pozycjach w organicznych wynikach wyszukiwania.

W praktyce dobrze skonfigurowany .htaccess wspiera też działania marketingowe, bo poprawiając UX i SEO zwiększa szansę, że użytkownik z kampanii w social media (np. klikający post oznaczony hashtag) nie zrezygnuje z powodu problemów technicznych. To szczególnie istotne, gdy ruch kierujesz na konkretne landing page’e lub podstrony.

Plik .htaccess jest też sposobem na ograniczanie dostępu do witryny niepożądanym użytkownikom. Zamiast blokować ich konta, administrator może wykluczyć internautę na podstawie adresu IP urządzenia. Metoda ta jest skuteczniejsza, ponieważ osoba łamiąca regulamin serwisu może stworzyć nowy profil. Plik .htaccess umożliwia też blokowanie kraju, z którego pochodzą dani użytkownicy.

Przekierowania w pliku .htaccess

Kodowanie strony przy użyciu pliku .htaccess pozwala na przekierowywanie do innych witryn. Przykładem wykorzystania jest komunikat 301. Jego wyświetlenie oznacza, że zawartość danej strony została przeniesiona w inne miejsce w internecie. Użytkownik nie musi nic robić. W takiej sytuacji serwer automatycznie zaktualizuje link i przeniesie internautę pod właściwy adres.

Przy użyciu pliku .htaccess przekierowanie na inną domenę dotyczy także konfiguracji strony wyświetlającej błąd 404. Komunikat ten jest wyświetlany w sytuacji, gdy witryna nie działa z powodu braku komunikacji z serwerem. Nie zawsze dotyczy to całego serwisu. Czasem problem z połączeniem ma np. tylko jedna podstrona. Internauta rozumiejący komunikat 404 może dzięki temu spróbować przejść do innych sekcji strony.

Przekierowania przy użyciu plików .htaccess administratorzy stosują także, aby zabezpieczyć dane. Korzystają z tego m.in. banki, operatorzy płatności i sklepy internetowe. Dokonanie transakcji możliwe jest dopiero po przekierowaniu użytkownika do odpowiednio zabezpieczonej strony. Zauważyć to można na pasku adresu. Odpowiednia reguła .htaccess uruchamia wymuszenie https, zamiast niechronionego protokołu http. Oczywiście, samo przekierowanie nie zapewnia ochrony. Odpowiednim zabezpieczeniem witryny zajmują się specjaliści od cyberbezpieczeństwa.

Zmiany wersji PHP w pliku .htaccess

Język programowania PHP jest niezwykle ważny z punktu widzenia każdego administratora strony internetowej. Pozwala on na automatyzację prezentowanych internautom treści. Przykładem zastosowania PHP jest wyświetlanie i aktualizacja grafik pojawiających się na witrynie. Bez tego języka programowania administrator i webmasterzy musieliby każdą zmianę opisywać ręcznie, modyfikując kod HTML strony. Dzięki PHP mogą zmodyfikować jej zawartość, wprowadzając tylko niezbędne dane.

Dzięki PHP w sposób zautomatyzowany działają również arkusze CSS służące do formatowania witryny pod rozmiar danego ekranu. Język PHP odpowiada za uruchamianie JavaScript. Są to skrypty decydujące o działaniu, np. elementów nawigacyjnych strony czy formularzy wypełnianych podczas zakładania konta użytkownika lub dokonywania transakcji przez klienta sklepu internetowego.

Kod PHP jest bardzo użyteczny również ze względu na łatwość jego stosowania. Wykorzystać to mogą, niestety, cyberprzestępcy. Po włamaniu na witrynę mogą umieścić na niej szkodliwy plik wykradający informacje o klientach, usunąć część danych, dodać własne treści itd. Aby temu zapobiec, niezbędna jest regularna zmiana wersji PHP. Można to zrobić przy pomocy komendy w .htaccess.

Aktualizowanie PHP do nowego wariantu daje też inne korzyści. Dzięki temu strona internetowa działa szybciej, możliwa jest implementacja nowych funkcji i zapewnienie jej poprawnego działania. Szczególnie ważna jest ostatnia kwestia. Zmiana wersji PHP np. z 7 na 8 pozwoli uniknąć błędów na stronie za sprawą wstecznej kompatybilności następujących po sobie edycji tego języka programowania. Zmiana wersji PHP poprzez .htaccess np. z 5 na 8 może spowodować trudne do rozwiązania problemy techniczne.

Inne możliwości pliku .htaccess

Z możliwości .htaccess skorzystać mogą administrujący rozbudowanymi stronami internetowymi. Z punktu widzenia SEO istotne jest kierowanie internauty na podstawie frazy wpisanej w wyszukiwarce. Umożliwia to definiowanie strony startowej wpisywanej w pliku .htaccess.

Strona startowa niekoniecznie oznacza stronę główną. Mogą one istnieć równocześnie. Za pomocą właściwej komendy administrator może przekierować do strony startowej użytkownika, który chce połączyć się z główną stroną serwisu. Jeżeli jednak jego celem jest znalezienie się np. na podstronie z definicją danego słowa, można mu pomóc w bezpośrednim dostaniu się do tej informacji. Plik .htaccess pozwala skonfigurować stronę startową.

Dzięki .htaccess administrator strony może uruchomić listowanie zawartości katalogu. Funkcja ta przydaje się szczególnie na witrynach, w których wyszukuje się zawartość na podstawie określonych kryteriów. Korzystają z tego m.in. sklepy internetowe. Włączenie funkcji listowania daje klientowi szansę na znalezienie produktu na podstawie jego cech.

Jak powinien wyglądać poprawny plik .htaccess?

Do stworzenia pliku .htaccess wystarczy prosty edytor tekstowy. Należy pamiętać o tym, by tekst był kodowany w formacie UTF-8. Konieczne jest nadanie uprawnień 644. Pozwalają one na odczyt i zapis pliku. W tym przypadku dostęp do niego ma jedynie właściciel dokumentu.

Podczas pisania komendy z poziomu systemu warto uważać na tytuł nadany plikowi. Nie powinien on zawierać kropki na początku. System Windows rozpozna go wówczas jako plik systemowy i ukryje go. Bez niej jednak komenda nie będzie działać po nadpisaniu na serwerze. Z tego powodu nazwę pliku trzeba zmodyfikować przed jego zapisaniem na nim. Reguła ta nie dotyczy tworzenia komend .htaccess w systemie macOS.

Tworzenie komend .htaccess może być trudne, zwłaszcza dla początkujących osób. Rozwiązaniem są generatory takich plików. Takie ułatwienie oferuje wiele stron internetowych. Po napisaniu komend w systemowym edytorze tekstowym lub wykreowaniu ich w generatorze plik należy nadpisać na stronie docelowej, wykorzystując jeden z programów FTP. Umieszcza się go w katalogu głównym, czyli wspomnianym index.php lub index.html.

Plik .htaccess – składnia

Poprawna budowa poleceń .htaccess wymaga uwzględnienia różnicy między wielkimi i małymi literami. Komenda napisana przy użyciu jednych bądź drugich znaków może bowiem uruchamiać inne funkcje. Każdą regułę należy zapisywać w osobnym wierszu.

Komendy .htaccess można wyłączać bez ich usuwania. Wystarczy na początku dodać znak #. Pozwala to szybko przywrócić regułę bez konieczności pisania jej od nowa. Przykłady jak utworzyć plik .htaccess dostępne są w wielu internetowych samouczkach.

Pisanie reguł w plikach .htaccess jest proste. Dzięki temu nieskomplikowanemu narzędziu z administrowaniem strony wymuszenie https poradzi sobie nawet średnio zaawansowany użytkownik. Warto przyswoić sobie wiedzę z tego zakresu, by tworzyć strony internetowe funkcjonalne zarówno dla twórcy, jak i internauty.