Zmiana klimatu – jak przebiega, przyczyny, konsekwencje

Co to zmiana klimatu? Mówi się o niej od tylu lat, a wielu ludzi nadal nie zna odpowiedzi na to pytanie. Nie można ich za to winić – w okresie pandemicznym społeczeństwo borykało się z innymi, istotnymi problemami. Nie sposób jednak nie zaznaczyć, że prędzej czy później trzeba będzie o niej porozmawiać, bo w skutkach może być niebezpieczna. Dowiedz się, czym jest zmiana klimatu, w jaki sposób przebiega oraz jakie są jej przyczyny i konsekwencje.

Zmiany klimatu – co to takiego?

Czym jest zmiana klimatu dokładnie? Na czym polega? Takie pytania można usłyszeć z ust wielu osób, które słyszały o tym pojęciu, ale nigdy nie miały okazji się z nim szczegółowo zapoznać. A powinno się to zrobić jak najprędzej, bo dotyczy każdego człowieka na planecie i nie tylko – zwierząt również.

Najprostsza możliwa definicja to ta, według której zmianą klimatyczną nazwać można zmianę stanu warunków pogodowych, które utrzymują się przez dłuższy czas. To znaczy, że jeżeli np. w przeciągu ostatnich 10 lat wszystkie zimy i jesienie były cieplejsze względem tych, które występowały 100 lat temu – nie jest to przypadek i nastąpiła zmiana klimatu.

Zmiany klimatu w dziejach Ziemi występowały od zawsze. Powodowały je:

• erupcje wulkanów – popiół wulkaniczny przedostający się do atmosfery;
• cykle astronomiczne Milankovicia – wpływ zewnętrzny na klimat Ziemi, uzależniony od występujących obecnie cykli orbitalnych;
• gazy cieplarniane naturalnego pochodzenia – para wodna ma największy procent składowy wśród wszystkich gazów cieplarnianych;
• zmiany stałej słonecznej – ilość i natężenie energii z promieni słonecznych, która dociera na planetę jest również ważne.

Problem stanowi ich dzisiejsza intensyfikacja. To antropogeniczne zmiany klimatu stanowią źródło kłopotów – pary wodnej jest już wystarczająco dużo, a wysoka emisja CO2 powoduje jej nadmierne tworzenie się. Woda z oceanów, pod wpływem zwiększonej temperatury spowodowanej zwiększoną obecnością gazów cieplarnianych, paruje jeszcze mocniej i szybciej. Dla niektórych to abstrakcja, a dla innych – błędne koło, które musi przestać być napędzane przez społeczeństwo.​​​​​​​

Jakie są przyczyny zmiany klimatu na Ziemi?

Społeczeństwo stało się świadkiem i uczestnikiem postępujących zmian klimatu. Przyczyny, które to spowodowały to m.in. globalne ocieplenie, na które wpłynął coraz to intensywniejszy efekt cieplarniany. Dużą rolę odgrywa również wycinka drzew oraz hodowla zwierząt.

Co powoduje zmiany klimatu w największym stopniu? Naukowcy twierdzą, że efekt cieplarniany. To proces, w wyniku którego temperatura Ziemi wzrasta w sposób globalny. Powoduje go wzmożona emisja gazów cieplarnianych, które niszczą warstwę ozonową i jednocześnie powodują zatrzymanie ciepła słonecznego, które bez nich – odbite od planety – powróciłoby do kosmosu.

To nie jedyna przyczyna zmian klimatu na Ziemi, lecz ograniczenie jej samej przyniosłoby już duże efekty. To wymagałoby dużego zredukowania zużycia paliw kopalnych (np. ropy naftowej) co najmniej przez następne 50 lat. W połączeniu z ograniczeniem występowania pozostałych przyczyn – stan Ziemi uległby znacznemu polepszeniu, a rozwój dalszych zniszczeń, prawie że zatrzymaniu. Osoby korzystające z rozwiązania, jakim jest Paczkomat®, aktywnie przyczyniają się do poprawy stanu środowiska. Kurierzy InPost jeżdżąc do jednego miejsca, zamiast do kilkudziesięciu domostw, zmniejszają ślad węglowy spowodowany spalaniem paliwa (którego i tak potrzeba do funkcjonowania firmy coraz mniej – flota elektrycznych aut stale się powiększa i przekracza liczbę 300 pojazdów).

Zmiany klimatu – jakie mają znaczenie dla życia ludzi?

Zdaje się, że znaczenie człowieka dla zmiany klimatu jest większe niż znaczenie zmian klimatu dla człowieka. Chociaż może to zabrzmieć optymistycznie – niestety sens tego zdania ukryty jest gdzie indziej. Waga przykładana przez człowieka do zmian klimatu wydaje się mała pod względem działań, które podejmuje, by je ograniczyć. Sytuacja, która rozgrywa się na oczach wszystkich, jest trudna do zaobserwowania dla odbiorców pozbawionych dostępu do informacji. Można nie zdawać sobie sprawy, że podwyższone ceny owoców i warzyw spowodowane są również suszami, które utrudniały uprawę rolną, a to z kolei powodowało mniejsze plony, które rolnicy muszą sprzedać za wyższą cenę.

Zmiana klimatu na Ziemi ma ogromne znaczenie dla życia i zdrowia ludzi, chociaż wielu będzie szukać przyczyn zaistnienia przykrych konsekwencji gdzie indziej. To duży błąd, bo to właśnie ona jest powodem zmniejszenia komfortu na prawie wszystkich płaszczyznach życia. Gorsze warunki do życia, zarówno pod względem zdrowotnym, jak i finansowym – nie ma żadnych wątpliwości, to wszystko przekłada się na ekonomię i gospodarkę państw całego świata.

Jak zmiany klimatu wpływają na życie ludzi?

Ludzie z wszystkich krajów coraz bardziej odczuwają zmiany klimatu. Objawy? Większa liczba udarów cieplnych; problemy z oddychaniem; intensywniejsze reakcje alergiczne; utopienia z powodu coraz częstszych powodzi i rosnący problem niedożywienia regionów słabiej rozwiniętych. To wszystko spowodowane jest antropogenicznymi przekształceniami natury i doprowadziło do: wzrostu temperatur; coraz większych zanieczyszczeń powietrza; przedłużonych sezonów pór roku, w których występują alergeny; topnienia lodowców, które podwyższają poziom wód oraz susz, które niszczą pola rolne.

Niestety, media najczęściej podają informacje o zmianach klimatycznych dopiero w momencie, w którym dochodzi już do tragedii. Jako dobry przykład mogą posłużyć pożary w Australii i na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego czy powódź w Iranie. Bezpowrotnie utracono hektary ziem, które były naturalnym środowiskiem wielu gatunków zwierząt. Ekosystemy te zostały zniszczone na skutek coraz to większych konsekwencji zmian klimatu.

Nacisk powinno położyć się na przekazywaniu informacji na temat tego, jak zapobiegać zmianom klimatu. Niestety, zimy bez śniegu, przeraźliwe susze i podtopienia to smutna rzeczywistość, której poprawa będzie trwała bardzo długo. O ile społeczeństwo zostanie uświadomione, że ich powodem są postępujące, dalsze zmiany klimatu. Obecna temperatura już teraz jest za wysoka, ale bez podjęcia odpowiednich działań może być jeszcze wyższa, a fale upałów jeszcze bardziej dotkliwe i śmiertelne.

Zagrożenia związane ze zmianami klimatycznymi

Globalne zmiany klimatu nazywa się globalnymi, bo dotyczą każdego istniejącego ekosystemu bez wyjątku. Bardziej zuchwali i wielbiciele warunków tropikalnych mogą powiedzieć z przekąsem, że ocieplenie warunków klimatycznych panujących w Polsce może być korzystne – będzie można uprawiać egzotyczne owoce, warzywa i opalać się w środku grudnia. Nic bardziej mylnego, a nawet jeżeli – ilość negatywnych konsekwencji znacząco przerasta liczbę pozytywnych.

Bałtyk już w tym momencie zmaga się z problemem sinicy pływającej po jego powierzchni. Dlatego, że warunki do jej rozmnażania się coraz korzystniejsze – wyższa temperatura wody, częstsze jej drgania oraz znajdujące się w niej azotany i fosforany. Najniżej położone miasta w Polsce, takie jak Elbląg, Gdańsk, Gdynia, czy Sopot – ulegną podtopieniom, bo poziom wody w morzu wzrośnie. Może i będzie na tyle ciepło, aby się opalać, ale za to nie będzie żadnego miejsca, które da odpowiednie schronienie przed upałem.

Dwutlenek węgla zakwasza wodę w oceanach, lód topnieje, poziom wód rośnie, powietrze przestaje spełniać normy i co najważniejsze – ociepla się. Wzrost temperatury o dwa stopnie drastycznie zmieni sposób, w który będzie funkcjonować świat. M.in. spowoduje to uwolnienie do atmosfery 230 miliardów ton węgla, który znajduje się obecnie w ziemi. W jaki sposób? Ciepło przyśpiesza rozkład związków chemicznych, a to powoduje zmianę ich formy. To kolejny przypadek, który będzie pośrednio powodować wzrost ilości pary wodnej w powietrzu, a Ziemia będzie stawać się gorętsza jeszcze szybciej.

Zmiany atmosfery i klimatu zwiększają ryzyko wystąpienia takich urazów, jak:

• hipertermia;
• utopienie;
• urazy wewnętrzne i zewnętrzne;
• uduszenie;
• zatrucia pokarmowe;
• chorowanie, zwłaszcza na choroby zakaźne (cholera, malaria).

Liczba ofiar jest większa w tych częściach Ziemi, gdzie jest cieplej. To te same miejsca, w których życie jest już wystarczająco trudniejsze, ze względu na niższy stopień rozwinięcia cywilizacyjnego. Co najgorsze to również miejsca, które ze względu na swoje słabe rozwinięcie gospodarcze są w najmniejszym stopniu odpowiedzialne za obecne zjawiska klimatyczne. To prowadzi do pogłębienia się różnic klasowych i rasowych, a także do migracji klimatycznej.

Jakie są konsekwencje zmian klimatu?

Jeżeli chodzi o zmiany klimatu – skutki globalne możemy podzielić na:

• konsekwencje naturalne;
• zagrożenia społeczne;
• zagrożenia dla gospodarki;
• zagrożenia terytorialne.

Dlatego tak bardzo ważne jest wczesne przeciwdziałanie zmianom klimatu. To proces wielopłaszczyznowy, który naprawdę, prędzej czy później, dotknie każdego i wszystko wokół – w sposób pośredni lub bezpośredni. Zmniejszony dostęp do surowców naturalnych może doprowadzić do powstania nowych konfliktów zbrojnych – takich, o których do tej pory można było czytać w podręcznikach do historii.

Wpływ zmian klimatu na rolnictwo na świecie

Zmiany klimatu na Ziemi mają również bardzo duży wpływ na zawody rolnicze. Często susze oznaczają mniejsze plony – to z kolei przekłada się na niższe zarobki. Powszechnie znanym faktem jest to, że nikt nie chce podejmować się pracy, która nie jest opłacalna. W tym przypadku jest to o tyle groźne, że brak czynnych, aktywnych specjalistów w tej dziedzinie może jeszcze bardziej uszczuplić ilość dostępnego pożywienia.

Zagrożenia klimatyczne w rolnictwie spowodują ogromne zniszczenia:

• degradację gleby;
• lepsze warunki dla gatunków inwazyjnych;
• zwiększone ryzyko chorób i wystąpienia szkodników;
• susze (w szczególności przez zmniejszoną liczbę opadów i utrudniony dostęp do wody);
• popsucie naturalnych cyklów rozwojowych roślin (wcześniejsze kwitnienie, które przełoży się na mniejszą ilość plonów).

Pomimo tego, że postępujące zmiany klimatu mogą nie wydawać się tak groźne, jak m.in. pandemia, czy konflikty zbrojne na świecie – ich skutki mogą być jeszcze gorsze. Według ekspertów – jeżeli nie zareagujemy odpowiednio wcześnie (czyli już teraz) – na świecie zapanują nieodwracalne zmiany.