Efekt cieplarniany – co to takiego i jak wpływa na świat?

Powstawanie efektu cieplarnianego jest naturalnym zjawiskiem, dzięki któremu możliwe jest życie na Ziemi. Jednak poprzez nadmierne gromadzenie się tzw. gazów szklarniowych, efekt ten się potęguje. Chcesz się dowiedzieć, co to jest efekt cieplarniany? Sprawdź, w jaki sposób powstaje efekt cieplarniany i jakie są konsekwencje jego wzrostu.

Czym jest spowodowany efekt cieplarniany?

Na samym początku warto odpowiedzieć na pytanie, czy efekt cieplarniany to zjawisko naturalne? Otóż jak najbardziej. Jest niezbędny do funkcjonowania organizmów żywych na Ziemi. Na czym on polega? Naturalny efekt cieplarniany, według ogólnych definicji, jest zjawiskiem podwyższenia temperatury powierzchni planety w wyniku zatrzymania promieniowania słonecznego w obrębie atmosfery. Atmosfera pełni w tym procesie kluczową funkcję. Gdyby nie ona, średnia temperatura na Ziemi wynosiłaby -18°C. Mechanizm efektu cieplarnianego powoduje, że jest ona większa o 33°C i wynosi 15°C.

Na czym polega efekt cieplarniany? Słońce wysyła promieniowanie słoneczne i gdy dochodzi ono do powierzchni Ziemi, jest w części pochłaniane. Dzięki temu podnosi się temperatura gleby oraz mórz i oceanów. Część tych promieni słonecznych zostaje odbita. Jednak atmosfera tworzy barierę, która kumuluje pozostałe promienie słoneczne. Właśnie to zjawisko określane jest mianem efektu cieplarnianego. W momencie, gdy do atmosfery dostają się inne gazy, takie jak dwutlenek węgla, metan, ozon, węglowodory, freony czy tlenki azotu, efekt ten się potęguje i zaczyna negatywnie wpływać na środowisko. Jeśli chcesz lepiej zrozumieć przyczyny efektu cieplarnianego, warto przyjrzeć się źródłom emisji gazów cieplarnianych i ich rosnącemu stężeniu w atmosferze.

Puść w obieg

Masz niepotrzebne książki, ubrania, buty, elektronikę lub zabawki w dobrym stanie?

Spakuj je i Puść w Obieg za darmo przez Paczkomat!

Efekt cieplarniany – jak wpływa na środowisko?

Wiadomo już, jak powstaje efekt cieplarniany, dlatego warto dowiedzieć się, jak wpływa na planetę. Na początek jednak należy wspomnieć, że efekt cieplarniany nie jest tożsamy z globalnym ociepleniem. Globalne ocieplenie to wynik nadmiernego stężenia gazów w atmosferze, a co za tym idzie, zwiększenia się efektu cieplarnianego, który powoduje wzrost temperatury na Ziemi. Szacuje się, że obecnie jest ona o 1,5°C wyższa w porównaniu do danych z końca XIX wieku. Może się wydawać, że to niewiele, jednak należy pamiętać, że jest to uśredniony wynik. Niektóre regiony na świecie, takie jak Afryka czy Europa nagrzewają się znacznie mocniej.

Ten pozornie niewielki wzrost temperatury powoduje poważne zmiany klimatyczne, które mogą skutkować zagrożeniem zdrowia i życia na Ziemi. Należą do nich m.in.:

• topnienie lodowców i lądolodów (wiecznej zmarzliny),
• wzrost temperatury wody oceanów i jej zwiększone parowanie,
• zwiększone zachmurzenie i anomalie pogodowe.

Warto wspomnieć, że globalne zmiany klimatu miały już miejsce na przestrzeni wieków. Jednak obecna sytuacja jest spotęgowana przez działania człowieka i nadmierne emitowanie gazów cieplarnianych. A ocieplenie klimatu ma wpływ nie tylko na środowisko, ale także na sektor gospodarki, jakim jest rolnictwo.

Efekt cieplarniany – wpływ na rolnictwo na świecie

Rolnictwo jest sektorem gospodarki, które jednocześnie przyczynia się do globalnego ocieplenia klimatu, jak i ponosi w jego wyniku największe straty. Przemysłowy chów zwierząt sprawia, że w niektórych rejonach świata połacie lasu są wycinane na rzecz pól hodowlanych, a same zwierzęta wytwarzają sporą ilość gazów (w tym metanu), głównie poprzez procesy trawienne.

Rolnictwo jest jednak podstawą żywienia, dlatego trudno jest ograniczyć te emisje. Aby choć nieco spowolnić to, co wywołuje efekt cieplarniany w zbyt dużym stopniu, należy ograniczyć konsumpcję spożywczą, w tym głównie mięsa i produktów mlecznych, bo to właśnie one pozostawiają największy ślad węglowy w tym przemyśle.

Rolnictwo jednak samo w sobie także odczuwa skutki globalnego ocieplenia. Zmiany temperatur wpływają na okres wegetacyjny, a długotrwałe susze są w stanie zniszczyć owoce pracy rolników. Do tego dochodzą anomalie pogodowe, takie jak powodzie czy nawałnice, które z oczywistych przyczyn również negatywnie wpływają na rolnictwo.

Na terenie Europy w południowych krajach sytuacja może się pogarszać, głównie ze względu na rekordowo wysokie temperatury. Z drugiej zaś strony w północnej części kontynentu mogą się poszerzyć obszary zdatne do uprawy roślin i hodowli zwierząt. Jednak szacuje się, że plony zmniejszyły się o około 6-21%. Podobnie sytuacja wygląda w południowej Afryce i Australii, a także w niektórych rejonach Stanów Zjednoczonych.

Co wywołuje efekt cieplarniany? Działalność człowieka

Człowiek w znacznym stopniu przyczynia się do generowania nadmiernego stężenia gazów cieplarnianych. Nie pochodzą one jedynie z rolnictwa, ale praktycznie z każdej działalności, jakiej się podejmuje. Wpływ na to ma także przemysł, energetyka, transport oraz niepowściągliwa konsumpcja. Co dokładnie powoduje efekt cieplarniany?

• Transport – ta branża odpowiada za około ¼ światowej emisji dwutlenku węgla do atmosfery. Dotyczy nie tylko logistyki i przewożenia towarów, ale także turystyki (zwiększona liczba samochodów osobowych, latanie prywatnymi samolotami itp.)
• Przemysł i produkcja energii elektrycznej – z racji tego, że energia na świecie wciąż w głównej mierze pochodzi z paliw kopalnych, takich jak węgiel czy ropa naftowa, każda produkcja i wydobycie surowców emituje duże ilości gazów cieplarnianych.
• Gospodarstwa domowe – ogrzewanie pomieszczeń i gotowanie posiłków także wymaga użycia energii elektrycznej z paliw kopalnych. Szacuje się, że na całym świecie generuje to około 30% emisji dwutlenku węgla.

Ważnym wyznacznikiem, który pokazuje, jak szkodliwe dla środowiska jest działanie danego produktu lub osoby, jest ślad węglowy. Obrazuje, ile dwutlenku węgla emituje się do atmosfery poprzez codzienne działanie, takie jak dojeżdżanie do pracy, zakupy czy nawet oglądanie telewizji. Ślad węglowy szczególnie widoczny jest w sektorze transportu, dlatego InPost, poprzez inwestowanie w EKO flotę, stara się jak najbardziej go ograniczać. Pod koniec 2021 roku firma zasiliła swoje zasoby o 250 nowych elektrycznych samochodów.

Długofalowe konsekwencje efektu cieplarnianego

Na co dzień można nie odczuwać bezpośrednich skutków wzrostu efektu cieplarnianego, jednak w dłuższej perspektywie przynoszą one poważne następstwa. Topnienie lodowców i lądolodów przyczynia się do zwiększenia poziomu wód i oceanów. To z kolei może prowadzić do licznych powodzi. Szczególnie narażone na zalanie są wyspy lub tereny na wybrzeżach. Długotrwałe susze są szkodliwe nie tylko dla rolnictwa, ale dla całego środowiska. Ograniczają zasoby wody, przez co zmienia się lokalna flora. To z kolei ma bezpośredni wpływ na życie wielu gatunków zwierząt, które będą miały problem ze zdobywaniem pożywienia. Zmiany klimatu spowodują, że cała natura będzie musiała się do nich dostosować, a te gatunki, które nie będą w stanie, po prostu wyginą.

Nadmierne parowanie wody sprawia, że żyzne obszary stracą na wartości i przekształcą się w tereny pustynne. Susze, powodzie i klęski żywiołowe w perspektywie czasu doprowadzają do problemów z żywnością także dla ludzi. Pojawią się więc problemy z nieurodzajem i głodem. Dodatkowym kłopotem będą również choroby, które rozwijają się w klimacie o wysokich temperaturach. Finalnym następstwem efektu cieplarnianego będzie przesunięcie się stref klimatycznych w stronę biegunów.

Efekt cieplarniany – czy można go cofnąć?

Niestety tam, gdzie występuje efekt cieplarniany, nie da się zrobić nic, by go powstrzymać. Pierwszym powodem jest sam fakt, że jest to zjawisko w pełni naturalne, niezależne od ludzkiego działania. Drugi wiąże się z mechanizmem działania. Globalne ocieplenie jest niczym kula śnieżna spadająca ze stoku – nie da się jej zatrzymać i cały czas rośnie. W przypadku zmian klimatu można jedynie redukować obecną emisję gazów i minimalizować jej negatywne skutki.

W tym kontekście często poruszanym tematem jest również wpływ wulkanów na efekt cieplarniany. W końcu ich erupcje powodują, że do atmosfery dostają się liczne gazy i para wodna. Jednak mniejsze wybuchy mają niewielki wpływ na ocieplanie się klimatu. Z kolei te większe, paradoksalnie, mogą doprowadzić do chwilowego ochłodzenia. Cząstki pyłów, które tworzą wielką chmurę, ograniczają dostawanie się promieni słonecznych, przez co temperatura powierzchni Ziemi może obniżyć się nawet o 0,5°C. Jest to niestety krótkotrwałe następstwo, więc nie można uznać, że działa na korzyść zmniejszenia tego, co powoduje efekt cieplarniany.

Jak zmniejszyć wpływ efektu cieplarnianego?

Coraz więcej ludzi na całym świecie realnie martwi się zmianami klimatycznymi. Dlatego też częściej podejmowane są proekologiczne ruchy i działania na rzecz zmniejszenia szkodliwości dla środowiska. Aby zmniejszyć skutki globalnego ocieplenia, należy zminimalizować to, co powoduje efekt cieplarniany.

Za największe emisje gazów cieplarnianych, zużycie wody i eksploatację surowców mineralnych odpowiedzialne są nie prywatne osoby, a duże koncerny przemysłowe, wytwórcze i produkcyjne. Jak już wcześniej wspomniano, dużą rolę odgrywa tu także sektor rolnictwa. Dlatego też te firmy, pod wpływem samorządów czy organizacji takich jak np. Unia Europejska, powinny prowadzić do ograniczenia szkodliwego wpływu na środowisko.

Za najbardziej szkodliwą substancję uważa się metan, który pochłania zdecydowanie większą ilość promieni słonecznych niż chociażby para wodna. Wytwarzany jest z odpadów, nawozów itp., dlatego w tym kontekście ważne jest odpowiednie gospodarowanie śmieciami. Jakie jeszcze działania warto wyróżnić?

• Odpowiedzialne wykorzystywanie wody.
• Stawianie na transport elektryczny.
• Wykorzystanie nowych technologii, które zapewnią czystszy przemysł.
• Korzystanie z energii odnawialnej.
• Kreowanie zielonych przestrzeni w miastach.
• Optymalizowanie prac elektrociepłowni.
• Racjonalne zarządzanie gospodarką leśną.

Jak zatrzymać efekt cieplarniany (a właściwie jego nadmierną skalę) jako zwykły, statystyczny obywatel? Często pojawia się pytanie, czy w ogóle można coś zdziałać, skoro najwięcej szkody wywołują duże korporacje produkcyjne? Każdy jednak pozostawia po sobie wspomniany już wcześniej ślad węglowy i to właśnie nad nim należy popracować.

Przede wszystkim warto postawić na zrównoważone zakupy. Nadmierna konsumpcja jest związana nie tylko z samą produkcją towarów, ale także gospodarowaniem odpadów, transportem itp. Warto również korzystać z publicznego transportu i segregować śmieci. W gospodarstwach domowych dobrą praktyką na rzecz klimatu jest korzystanie z centralnego ogrzewania i stosowanie izolacji termicznej.

Wiesz już, czym jest efekt cieplarniany i dlaczego ściśle wiąże się z globalnym ociepleniem. Jest naturalnym zjawiskiem, lecz spotęgowanym przez działanie człowieka.