Recykling akumulatorów – jak się odbywa i dlaczego jest tak istotny?

​​​​​​​Akumulatory to urządzenia, z których często możesz korzystać zupełnie nieświadomie. Fakty są takie, że baterie otaczają cię, korzystasz z nich i są ogromnym ułatwieniem. Jednak czy zastanawiało Cię, na czym polega recykling akumulatorów? Proces ten jest niezwykle istotny dla bezpieczeństwa i ochrony środowiska, a im więcej osób o tym wie, tym łatwiej będzie zadbać o ponowne wykorzystanie baterii.

Recykling akumulatorów – jak się odbywa?

Akumulator jest rodzajem baterii, która nadaje się do wielokrotnego ładowania prądem, aby obsługiwać zgromadzoną energią inne mechanizmy i maszyny. Akumulatory są wszechobecne w codziennym użytku – od niewielkich bateryjek w zabawkach, po akumulatory samochodowe, baterie w laptopach i telefonach. Każdy akumulator posiada określoną możliwą liczbę ładowań, po którym może przestać prawidłowo działać.

Z tego względu baterie muszą zostać prawidłowo zutylizowane, ponieważ niektóre elementy mogą być zdatne do ponownego użytku, a ich budowa może skutkować przekształceniem urządzenia w bombę ekologiczną bez odpowiedniej opieki. Jak wygląda recykling akumulatorów?

Przepisy jasno zabraniają wyrzucania akumulatorów na wysypisku, stąd najlepszym rozwiązaniem jest poddanie akumulatora metodzie recyklingu. Mniejsze baterie są zbierane np. w specjalnych pojemnikach w różnych miejscach publicznych. Następnie trafiają do segregacji, po której są poddawane różnym procesom, jak np.: separacja mechaniczna, chemiczna i wytapianie. Dzięki nim z baterii można odzyskać zdatne do ponownego użytku surowce. Najczęściej wykorzystywaną technologią recyklingu akumulatorów w Polsce jest utylizacja termiczna.

Jeśli posiadasz zużyte akumulatory o większych gabarytach, udaj się z nimi do jednego z PSZOK-ów lub sprawdź, czy w Twoim mieście jest organizowana akcja typu mobilny punkt gromadzenia odpadów problematycznych.

Co należy wiedzieć przed poddaniem akumulatorów recyklingowi?

Recykling akumulatorów jest niezwykle istotnym procesem, ze względu na wnętrze urządzenia. Ze względu na zawartość metali ciężkich pozostawione do rozkładu mogłyby stanowić zagrożenie. Ponadto byłoby to ogromne marnotrawstwo – surowce w pewnym stopniu nadają się do odzyskania i ponownego wykorzystania, a poza tym, należą do surowców rzadkich, czyli takich, których istnieją niewielkie pokłady na Ziemi.

Recykling akumulatorów – szkodliwe substancje zawarte w akumulatorach?

Choć baterie mogą wyglądać niepozornie, to zwykły „paluszek” jest w stanie trwale skazić 1 m3 ziemi lub zatruć blisko 400 litrów wody. Ciężko sobie wyobrazić, o ile wiesze byłyby szkody wyrządzone przez większe akumulatory.

Największa odpowiedzialność za tak destrukcyjny wpływ na środowisko jest po stronie metali ciężkich, takich jak rtęć, nikiel, lit, kadm, kobalt, czy dwutlenek węgla. Toksycznie działające pierwiastki są zamknięte we wnętrzu akumulatora, wypełnionego elektrolitami i spełniają swoje zadanie. Jak wszystko, zewnętrzna powłoka także podlega rozkładowi oraz działaniu czynników zewnętrznych, stąd niekiedy można mieć styczność z tzw. wylaniem baterii. To sytuacja, w której niebezpieczne substancje wydostają się na zewnątrz. Metale niezbędne do produkcji baterii są toksyczne, a wypełniający je elektrolit ma właściwości żrące, dodatkowo może wywoływać korozję.

Najbardziej szkodliwą odmianą akumulatorów są akumulatory kwasowo-ołowiane, ze względu na dużą zawartość metali ciężkich (jest to rodzaj ogniwa wykorzystywanego w samochodach) i kwasowe wypełnienie.

Jak przebiega proces recyklingu akumulatorów?

Recykling akumulatorów może przebiegać na kilka sposobów, zależnie od rodzaju baterii i jej rozmiaru. Po zebraniu i posortowaniu akumulatorów mogą one przejść kilka dróg.

Pierwszą z nich i najpopularniejszą w Polsce jest obróbka termiczna, w celu wytopienia i ponownego wykorzystania poszczególnych elementów baterii. Jest to proces, który stosuje się w recyklingu akumulatorów litowych i litowo-jonowych.

Kolejny z nich, czyli recykling hydrometalurgiczny, inaczej nazywany separacją chemiczną. Bateria jest umieszczana w kwasie, w którym dochodzi do rozpuszczenia odpadów, a pozostałe części nie ulegają rozkładowi i są ponownie wykorzystywane.

Separacja mechaniczna to rozdrobnienie akumulatora w specjalnym młynie, po którym następuje oddzielanie od siebie elementów plastikowych, papierowych i odpadów zdatnych do ponownego wykorzystania.

Co można odzyskać ze starych akumulatorów?

Wśród cennych materiałów, które można odzyskać z baterii, głównie wymienia się metale ciężkie: lit, nikiel, kobalt, mangan czy grafit. Warto również wymienić elementy z tworzyw sztucznych i aluminium, które są pozyskiwane z większych baterii, np. w trakcie ich przetwarzania i recyklingu akumulatorów samochodowych i z samochodów elektrycznych.

Niezwykle istotny jest recykling akumulatorów kwasowo-ołowiowych, z powodu ich poziomu szkodliwości oraz często nieefektywnych metod odzyskiwania surowców. W przypadku tego rodzaju baterii proces wytapiania surowców jest nieskuteczny, a pozyskiwane w ten sposób materiały nie nadają się do ponownego użycia. Projekt NUOVO zaproponowany przez UE pozwala na wydzielenie z produktu tlenku ołowiu, który jest gotowy do wykorzystania w nowym akumulatorze.

Ponadto Stowarzyszenie Producentów i Importerów Baterii i Akumulatorów w Polsce miało silny wpływ na wygląd aktualnej ustawy oraz stopień recyklingowania baterii. SPIAB zrzesza przedsiębiorców dostarczających akumulatory kwasowo-ołowiowe na polski rynek, co pozwala na kontrolę tego, co dzieje się z produktami od dystrybucji do zużycia przez użytkownika. Działania stowarzyszenia doprowadziły do sytuacji, w której recyklingowi podlega niemal 100% akumulatora, co stanowi imponujący wynik w porównaniu z bardziej popularnymi do recyklingu artykułami.

Recykling akumulatorów – gdzie oddać zużyty akumulator?

Recykling akumulatorów rozpoczyna się od oddania urządzenia we właściwe miejsce, aby ten mógł trafić w drugi obieg pod postacią półproduktów lub nowych akumulatorów. Wbrew pozorom zbiórka przedmiotów jest często niezauważalna, a może znajdywać się w miejscach, w których bywasz regularnie, jak sklepy, galerie handlowe czy punkty usługowe. Dotyczy to szczególnie małych baterii zasilających urządzenia domowe, ale jak wiadomo, nawet one mogą być niebezpieczne dla środowiska bez właściwej utylizacji. Jeśli nadal masz wątpliwości, gdzie oddać rozładowane baterie, istnieje kilka możliwości.

Jeśli masz w domu baterie, które nie nadają się do użytku, sprawdź, gdzie znajduje się najbliższy punkt, w którym możesz zostawić zużyte akumulatory. Punkty na elektroodpady zazwyczaj przypominają automaty, możesz do nich wyrzucić także płyty CD, żarówki, czy telefony i ładowarki. Pojemniki w szkołach czy sklepach wyglądają jak duże baterie, ozdobione informacjami o recyklingu. Nie musisz ustalać jakiego typu są to baterie, wszystkie mogą trafić do jednego pojemnika. Procedura dokładnego sortowania i analizy, czy bateria może być wykorzystana leży po stronie recyklerów.

Więcej problemów mogą sprawiać urządzenia o większych gabarytach, jak akumulatory w pojazdach czy zasilające łodzie, fotowoltaikę, kampery, a nawet wózki inwalidzkie. Takie zasilacze bez problemu możesz oddać do gminnego punktu selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Poza skierowaniem się do takiego miejsca, z usług PSZOK-u można skorzystać także mobilnie – niekiedy odbywają się zbiórki z kontenerem punktu, który pojawia się w różnych miejscach gminy.

Adresy PSZOK-ów znajdziesz, wpisując w wyszukiwarkę internetową „PSZOK” i nazwę miejscowości. Takiej informacji powinien Ci także udzielić Twój Urząd. Oddając akumulator do punktu, masz pewność, że trafi we właściwe miejsce, ponieważ tym zajmują się PSZOK-i. Odpady nadające się do ponownego wykorzystania trafiają do recyklerów, którzy pozwalają na ponowne wejście w obieg akumulatorów.

To nie jedyny sposób na prawidłowe pozbycie się większych zasilaczy. Większość z nich powinna zostać bezpłatnie odebrana przez sklepy, których oferta zapewnia odbiór starego akumulatora przy zakupie nowego. W kwestii akumulatorów samochodowych, poza zwrotem w PSZOK-u, można je przekazać SPIAB.

W jaki sposób recykling akumulatorów pomaga chronić środowisko?

Istnienie drugiego obiegu pozwala na wielokrotne wykorzystanie rzeczy z pozoru „jednorazowych” nie tylko w takiej formie, w jakiej zostały pierwotnie wytworzone. To duża zasługa recyklingu, dzięki któremu nawet skomplikowane urządzenia mogą zostać wykorzystane ponownie. To szczególnie ważne, jeśli chodzi o przedmioty z niebezpiecznym składem lub produkowanym z użyciem składników rzadkich. do takich właśnie zaliczają się akumulatory.

Z tego względu ich recykling jest konieczny dla ochrony środowiska. Nawet małe baterie potrafią siać spustoszenie ze względu na swoje wypełnienie, niezbędne do działania urządzenia. Tym bardziej warto uświadamiać społeczeństwo o konieczności właściwej utylizacji i segregacji tego rodzaju odpadów. Nie dość, że jest to działanie z korzyścią dla środowiska, to pozwala na jego ochronę na kilku płaszczyznach.

Pierwsza z nich to nieuwalnianie do otoczenia szkodliwych substancji z metali ciężkich, kwasów i elektrolitów, które mogłyby wypłynąć z nieszczelnej baterii na wysypisku lub, co gorsza w lesie. Ponadto szkodliwe substancje mogą znaleźć lepsze zastosowanie niż wżeranie się w ziemie. Wiele z nich to metale ciężkie, które mogą zostać ponownie wykorzystane w przemyśle, ze względu na swoje właściwości są elementami w sprzętach AGD i stanowią niezbędną część do produkcji baterii. Zazwyczaj są to metale rzadkie, dlatego eksploatacja już tego, co jest w obrocie, mogłoby znacznie ograniczyć koszty ich wydobycia, a także eksploracji ziemi w ich poszukiwaniu.

Akumulatory to niezwykłe urządzenia, które usprawniły wiele procesów oraz pozwoliły na zdecydowanie większą mobilność. Tylko korzystając z nich mądrze, będą służyć długo oraz nie wyrządzać szkód, gdy staja się bezużyteczne dla konsumentów i istotne dla drugiego obiegu.