Samozatrudnienie – co trzeba wiedzieć?

W polskim prawie istnieje bardzo dużo form zatrudnienia – od umowy o pracę, poprzez umowę-zlecenie, aż po umowy agencyjne. Coraz więcej osób decyduje się jednak na założenie własnej działalności gospodarczej. Samozatrudnienie jest alternatywą dla umowy o pracę. Jakie wady i zalety posiada to rozwiązanie? Co warto wiedzieć na jego temat?

​​​​​​​

Pragnieniem każdego pracownika jest dobrze płatne i stabilne stanowisko, pozwalające mu na stały rozwój. Z perspektywy pracodawcy, najistotniejsze stają się niskie koszty utrzymania pracownika, bezpośrednio wiążące się z większym zyskiem dla przedsiębiorstwa. Nie da się więc ukryć, że w niektórych sytuacjach cele jednej i drugiej strony są rozbieżne.

Coraz więcej osób postanawia więc skorzystać z rozwiązania, jakim jest założenie własnej działalności gospodarczej. Oznacza to porzucenie posady na etacie, na rzecz samozatrudnienia.

Czym jest samozatrudnienie?

Jak sama nazwa wskazuje, samozatrudnienie polega na przejęciu roli swojego własnego szefa, poprzez otwarcie działalności gospodarczej. W dużym skrócie oznacza to, iż pracownik przestaje wykonywać swoje obowiązki w ramach umowy o pracę, a zaczyna je wykonywać jako firma, wystawiając pracodawcy fakturę za wykonaną pracę. Osoba, która korzysta z tej formy zatrudnienia, współpracuje ze zleceniodawcą w oparciu o tzw. umowę B2B (ang. businnes-to-businnes). Jest to nic innego, jak transakcja między dwoma (lub więcej) przedsiębiorcami.

Korzyści płynące z samozatrudnienia

Mnogość zalet płynących z samozatrudnienia, sprawia, że coraz więcej osób decyduje się przejść na tę formę zatrudnienia. Choć decydującą rolę odgrywają zazwyczaj korzyści finansowe, lista plusów ma wiele innych pozycji:

• Większe zarobki

Samozatrudnienie okazuje się korzystną formą zatrudnienia przede wszystkim dla pracodawcy. Dzięki temu ponosi on mniejsze koszty niż w przypadku przyjęcia pracownika na umowie o pracę. Może więc zaoferować lepsze warunki finansowe zatrudnionemu.

• Elastyczna forma zatrudnienia

Swoboda i niezależność na rynku to jedna z głównych zalet samozatrudnienia. Wiąże się to z brakiem konieczności przynależenia do jednej firmy oraz podlegania pod przełożonego. Elastyczność zatrudnienia odnosi się także często do możliwości decydowania o tym, gdzie i kiedy samozatrudniony wykonuje pracę.

• Rozwijanie własnej działalności

Osoba działająca w formie samozatrudnienia nie jest niczym ograniczona. Sama decyduje o tym, z kim i na jakich zasadach współpracuje. W przeciwieństwie do pracowników zatrudnionych na etacie samozatrudniony ma możliwość uzyskania zarobków z dodatkowej działalności.

• Zmniejszenie podatku dochodowego

Samozatrudnieni są zobligowani do rozliczania wydatków związanych z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej. W związku z tym mogą oni rozliczać także koszty transportu (uwarunkowane koniecznością codziennego dojazdu do siedziby firmy, z którą współpracują) czy wydatków związanych z zakupem potrzebnego sprzętu.

• Kupowanie bez VAT

Osoba samozatrudniona może także korzystać z przywileju robienia zakupów bez VAT. Istotne jest jednak, aby nabywane rzeczy czy usługi wiązały się bezpośrednio z prowadzoną działalnością.

• Płacenie podatków co kwartał

Kolejną zaletą samozatrudnienia będzie brak konieczności comiesięcznego płacenia podatków, która ciąży na osobach zatrudnionych na etat. Samozatrudniony może podjąć decyzję o płaceniu podatków co kwartał. Dzięki temu nie tylko ograniczy kontakt z Urzędem Skarbowym do minimum, ale również może przeznaczyć środki finansowe na inny cel.

Wady samozatrudnienia

Przejście na formę samozatrudnienia związane jest także z pewnymi wadami:

• Dodatkowe koszty i obowiązki

Decydując się na samozatrudnienie, warto pamiętać, iż jest ono jednoznaczne z prowadzeniem własnej działalności gospodarczej, a co za tym idzie z wykonywaniem licznych obowiązków. Przede wszystkim dotyczą one prowadzenia księgowości, wystawiania faktur, a także przechowywania dokumentacji. Samozatrudniony musi liczyć się również z dodatkowymi kosztami – opłacaniem składek ZUS oraz podatków.

• Nieobowiązujące prawo pracy

Samozatrudnieni nie mogą także korzystać z przywilejów, jakie daje etatowcom prawo pracy. Wadą jest więc niemożność dysponowania płatnym urlopem lub zwolnieniem chorobowym, a także brak ochrony przed zwolnieniem od 5 lat przed emeryturą, czy w przypadku zajścia w ciążę. Chęć korzystania z wszelkich praw, wynikających z kodeksu pracy, musi być więc samodzielnie omówiona z firmą, z którą współpracuje samozatrudniony.

• Brak przywilejów konsumenckich

Chcąc dokonywać zakupu „na firmę”, samozatrudniony musi liczyć się z utratą praw konsumenckich. Dotyczą one przede wszystkim prawa do zwrotu towaru bez podania przyczyny.

Czy samozatrudnienie jest opłacalne?

Przejście z etatu na fakturę z pewnością dla wielu jest bardzo opłacalne – szczególnie gdy zarówno pracownik, jak i pracodawca są zadowoleni z zawartej umowy. Jednak podejmując decyzję o przejściu na tę formę zatrudnienia, nie należy kierować się wyłącznie korzyściami finansowymi. Przede wszystkim samozatrudniony musi odpowiedzieć sobie na pytanie, czy podoła wszystkim obowiązkom, wynikającym z prowadzenia własnej działalności gospodarczej.