Transport drogowy przesyłek - na czym polega?

Ponad 80% towarów w Polsce trafia do odbiorców za pośrednictwem ciężarówek, busów i samochodów dostawczych. Transport drogowy łączy elastyczność z zasięgiem, którego nie oferuje żadna inna gałąź logistyki - od paczki nadanej przez Paczkomat po pełne naczepy jadące przez całą Europę. Jednocześnie to branża podlegająca dziesiątkom regulacji, od licencji po normy emisji. Poznaj najważniejsze zasady, rodzaje przewozów i czynniki wpływające na koszty transportu drogowego.

Czym jest transport drogowy?

Transport drogowy to przemieszczanie osób lub towarów po drogach lądowych przy użyciu pojazdów kołowych. Jest to kluczowa gałąź transportu lądowego, która odpowiada za największy udział w przewozie ładunków w Polsce i Unii Europejskiej. Jego główną zaletą jest dostawa door-to-door - towar trafia bezpośrednio z magazynu nadawcy do odbiorcy bez przeładunku.

Podstawowym aktem prawnym regulującym tę działalność w Polsce jest Ustawa o transporcie drogowym z 6 września 2001 roku. Określa ona zasady podejmowania i wykonywania krajowego i międzynarodowego transportu drogowego, a także warunki dostępu do zawodu przewoźnika.

Jakie są rodzaje przewozów w transporcie drogowym?

Przewozy drogowe dzielą się przede wszystkim ze względu na zasięg terytorialny. Krajowy transport drogowy obejmuje przewozy realizowane wyłącznie na terytorium Polski, natomiast międzynarodowy transport drogowy dotyczy tras przekraczających granice państw. W ramach tego podziału wyróżnia się przewóz osób (transport pasażerski) oraz przewóz rzeczy (transport towarowy).

Kluczowe rodzaje transportu towarowego:

• Transport całopojazdowy (FTL) - jeden nadawca wynajmuje całą przestrzeń ładunkową pojazdu. Towar jedzie bezpośrednio do odbiorcy.
• Transport drobnicowy (LTL) - przesyłki wielu nadawców łączone w jednym pojeździe. Niższy koszt, ale dłuższy czas dostawy.
• Transport specjalistyczny - obejmuje przewozy w kontrolowanej temperaturze (chłodnie) oraz transport towarów niebezpiecznych (ADR), wymagający specjalistycznego sprzętu i dodatkowej dokumentacji.
• Transport kabotażowy - przewozy realizowane przez zagranicznego przewoźnika na terenie innego kraju UE, ograniczone do 3 operacji w ciągu 7 dni.

Warto odróżnić transport od spedycji drogowej - spedytor organizuje przewóz, ale sam go nie wykonuje. Odrębną kategorią jest transport intermodalny łączący przewóz drogowy z kolejowym lub morskim.

Jakie pojazdy są wykorzystywane w logistyce drogowej?

Pojazdy w transporcie drogowym dzielą się na silnikowe i bezsilnikowe. Do pierwszej grupy należą samochody ciężarowe, samochody dostawcze (busy o DMC do 3,5 tony) oraz ciągniki siodłowe, które ciągną naczepy z ładunkiem. Do grupy bezsilnikowej zalicza się naczepy i przyczepy o różnym przeznaczeniu.

Wśród nadwozi specjalistycznych wyróżnia się m.in. chłodnie (do transportu żywności i farmaceutyków), cysterny (do przewozu płynów i chemikaliów), wywrotki (do materiałów budowlanych) oraz lawety do przewozu pojazdów.

Do przewozu osób wykorzystuje się autobusy oraz autokary. W segmencie dostaw miejskich coraz częściej pojawiają się pojazdy elektryczne - takie samochody dostawcze wykorzystujemy m.in. w naszej flocie w wybranych miastach. Zwróć uwagę, że ich udział w transporcie długodystansowym pozostaje niewielki ze względu na ograniczony zasięg.

Jakie uprawnienia i licencje musi posiadać przewoźnik drogowy?

Przewoźnik drogowy to przedsiębiorca uprawniony do wykonywania działalności transportowej na podstawie odpowiednich zezwoleń. Uzyskanie zezwolenia na wykonywanie zawodu wymaga spełnienia czterech warunków: posiadania bazy eksploatacyjnej, zdolności finansowej, dobrej reputacji oraz wyznaczenia osoby odpowiedzialnej za zarządzanie transportem.

Osoba zarządzająca transportem musi legitymować się certyfikatem kompetencji zawodowych, potwierdzającym wiedzę z zakresu prawa, finansów i logistyki. Przy przewozach międzynarodowych konieczna jest licencja wspólnotowa, której koszt wynosi około 4000 zł na 5 lat. Nadzór nad przewoźnikami sprawuje Główny Inspektorat Transportu Drogowego (GITD), który kontroluje m.in. czas pracy kierowców i stan techniczny pojazdów.

Sprawdź Abonamenty dla firm

Prowadzisz firmę? Wysyłasz wiele paczek miesięcznie? Zaoszczędź na wysyłce z InPost! Różnorodność oferty sprawia, że jest to rozwiązanie zarówno dla małych, jak i dużych firm.

Poznaj pełną ofertę Abonamentów i podpisz umowę online.

Jakie dokumenty są wymagane podczas przewozu towarów?

Podstawowym dokumentem w transporcie międzynarodowym jest list przewozowy CMR. Coraz więcej firm przechodzi na e-CMR (elektroniczny list przewozowy), a pełne wdrożenie tego rozwiązania w UE planowane jest do 2027 roku. Upewnij się, że przewoźnik dysponuje też świadectwem kierowcy, dokumentacją celną (przy przewozach poza UE) oraz ubezpieczeniem OCP.

Co wpływa na koszty transportu drogowego?

Na cenę transportu drogowego wpływa kilka kluczowych czynników. Największy udział mają koszty paliwa, które stanowią nawet 30-40% łącznych kosztów operacyjnych i podlegają wahaniom cen rynkowych. Istotną pozycją są wynagrodzenia kierowców, rosnące ze względu na niedobór kadry w branży. Do tego dochodzą opłaty drogowe (system e-TOLL w Polsce, maut w Niemczech) oraz koszty ubezpieczeń i amortyzacji pojazdów.

Orientacyjne stawki w 2026 roku wynoszą 4,5-6 zł za km dla busa dostawczego i do 8 zł za km dla transportu specjalistycznego (np. chłodnie). Na rentowność przewoźnika wpływają też puste przebiegi - jazda bez ładunku na trasie powrotnej, która generuje koszty bez przychodu. Pamiętaj, że od 2028 roku system ETS2 (europejski system handlu emisjami) obejmie transport drogowy, co dodatkowo podniesie koszty paliw kopalnych.

Jakie są zalety i wady transportu samochodowego?

Transport drogowy wyróżnia się przede wszystkim elastycznością i dostępnością, ale wiąże się też z istotnymi ograniczeniami.

Zalety i wady transportu drogowego:

• Dostawa door-to-door - towar jedzie bezpośrednio od nadawcy do odbiorcy, bez przeładunków na inne środki transportu.
• Elastyczność tras - samochód dotrze tam, gdzie nie dojedzie pociąg ani statek.
• Szybkość na krótkich dystansach - przy trasach do 500 km transport drogowy jest zwykle najszybszą opcją.
• Gęsta infrastruktura drogowa - sieć autostrad i dróg krajowych umożliwia obsługę niemal każdego punktu w kraju.
• Możliwość nadania paczki bez wychodzenia z domu - dzięki usłudze Manager Paczek zamówisz kuriera InPost w kilka minut.

Wśród wad najczęściej wymienia się wysokie emisje CO2. Transport drogowy odpowiada za około 72% emisji dwutlenku węgla generowanych przez cały sektor transportowy w UE. Poważnym ograniczeniem jest też zależność od infrastruktury drogowej - korki, remonty i warunki pogodowe wydłużają czas dostawy. Przepisy regulujące czas pracy kierowców ograniczają dzienny czas jazdy do 9 godzin, co wpływa na planowanie tras.

Jakie wyzwania i nowe regulacje czekają branżę transportową?

Pakiet Mobilności wprowadził istotne zmiany w zasadach delegowania kierowców i czasie ich pracy. Kierowcy muszą wracać do bazy lub miejsca zamieszkania co 4 tygodnie, a wynagrodzenie za pracę w innym kraju UE musi odpowiadać tamtejszym stawkom minimalnym. Branża TSL zmaga się z chronicznym brakiem kierowców i dekarbonizacją wymuszającą stopniowe przechodzenie na napędy alternatywne. 

Sprawdź, jakie zmiany dotkną Twoją firmę - przygotowanie do nowych regulacji już teraz pozwoli uniknąć kosztownych niespodzianek.