Zasady udzielania pierwszej pomocy – co każdy powinien wiedzieć?

Każdy z nas może być świadkiem lub uczestnikiem wypadku, w którym pojawia się realna groźba dla życia poszkodowanego. Dlatego znajomość podstawowych zasad udzielania pierwszej pomocy jest niezwykle istotna. Pamiętaj, że nie musisz być profesjonalnym pracownikiem ochrony zdrowia, aby pomóc innej osobie w razie potrzeby. Poznaj zasady pierwszej pomocy – co trzeba wiedzieć, aby w stresie działać efektywnie?

Podstawowe zasady pierwszej pomocy w nagłych wypadkach

Idea ratownictwa obywatelskiego zakłada, że każda osoba powinna udzielać pomocy i wziąć udział w akcji ratowniczej, jeśli jest to wymagane przez okoliczności. Nie ma znaczenia Twoje formalne wykształcenie lub kwalifikacje, a jedynie umiejętności i chęć niesienia pomocy. 

Przekaż InCoiny w apce InPost

Przyłącz się do akcji InPost i Centrum Ratownictwa!

Przekaż InCoiny w aplikacji, aby wesprzeć instalację defibrylatorów AED i wypełnić białe plamy na mapie Polski.

Pierwsza pomoc – kolejność działań ratujących życie

Za uniwersalną zasadą udzielania pierwszej pomocy należy przyjąć postępowanie w schemacie CABC. Oznacza to wykonanie krytycznie istotnych zabiegów ratunkowych. Poszczególne litery tego akronimu oznaczają:

C (Control of bleeding) - wczesne wykrycie i zatrzymanie masywnego krwawienia. Udzielając pomocy ciężko rannemu, należy spodziewać się masywnego krwotoku. Szybka utrata dużej objętości krwi w krótkim czasie doprowadzi do śmierci poszkodowanego. Masywny krwotok jest uznawany za najczęstszą przyczynę zgonu u poszkodowanych, zdecydowanie wyprzedzając problemy z przywróceniem i utrzymaniem drożności dróg oddechowych. Współczesna doktryna udzielania pierwszej pomocy wskazuje wręcz, że należy podjąć agresywne działania zmierzające do opanowania masywnego krwotoku. Zapoznaj się z cechami masywnego krwotoku:

• poszkodowany znajduje się w kałuży krwi,
• widać ranę, z której wydobywa się intensywnie krew (może tryskać lub płynąć nieprzerwaną strugą),
• ubranie chorego jest nasączone lub ocieka krwią,
• chory doznał amputacji urazowej.

Podstawową metodą tamowania krwotoku jest silny bezpośredni ucisk miejsca krwawienia za pomocą opatrunku. W tym celu można użyć np. elementu garderoby, ręcznika, czy ścierki kuchennej. Jeżeli chcesz zwiększyć swoją skuteczność w udzielaniu pierwszej pomocy w zakresie masywnych krwotoków weź udział w szkoleniu z zakresu zastosowania : opatrunku uciskowego, opaski zaciskowej, upakowywania rany. 

A (Airway) - zadbanie o drożność dróg oddechowych. Jeśli nie ma masywnych krwotoków lub zostały opanowane, zadbaj o drożność dróg oddechowych. Spróbuj nawiązać z poszkodowanym kontakt słowny. Jeśli rozmawia z Tobą normalnie (wypowiada bez problemu całe zdania) możesz śmiało przyjąć, że ratowany ma drożne drogi oddechowe i oddycha. Jeżeli tak nie jest, trzeba działać. U nieprzytomnych leżących na plecach istnieje ryzyko wystąpienia niedrożności dróg oddechowych. Aby temu zapobiec, ostrożnie odchyl głowę do tyłu stosując manewr “czoło żuchwa”- jedną dłonią naciskaj na czoło, a drugą delikatnie podciągaj brodę. 

B (Breathing) - oddychanie, jeśli zapewniłeś drożność dróg oddechowych u nieprzytomnego poszkodowanego sprawdź, czy oddycha. Dobrą praktyką w zakresie badania oddechu jest jednoczasowe wykorzystanie trzech zmysłów: 

• widzę - ruchy klatki piersiowej,

• słyszę - szmer powietrza nad drogami oddechowymi,

• czuję - ciepło wydychanego powietrza. 

Poszukuj cech oddechu do 10 sekund. Za sytuację prawidłową uznajemy dwa cykle oddechowe w czasie do 10 sekund. Jeżeli chory nie oddycha, uznaj to za objaw nagłego zatrzymania krążenia (NZK).

C (Circulation) - jeśli na podstawie braku oddechu rozpoznałeś u poszkodowanego zatrzymanie krążenia, powiadom służby ratunkowe dzwoniąc pod numer 999 lub 112 i rozpocznij uciskanie klatki piersiowej. Jeśli to możliwe sprowadź i użyj defibrylatora AED. Jeżeli poszkodowany oddycha, ale szybko, jest blady i spocony możliwe, że ma wstrząs. Poszkodowanego, u którego obserwujesz cechy wstrząsu, utrzymuj w pozycji leżącej, postaraj się zapobiegać jego wychłodzeniu i do czasu przybycia pomocy regularnie kontroluj oddech. 

Chcąc udzielić pierwszej pomocy nigdy nie zapominaj o:

• bezpieczeństwie swoim, poszkodowanego i świadków zdarzenia 
• powiadomieniu służb ratunkowych (999, 112)
• kolejności zabiegów CABC

Wykorzystaj defibrylator AED, jeśli masz go pod ręką

Defibrylatory AED to niewielkie urządzenia przeznaczone do użycia wyłącznie w stanach zagrożenia życia. Są instalowane w przestrzeni publiczne, na przykład w stacjach Helpbox 365 na maszynach Paczkomat. Wykorzystuje się je przede wszystkim w sytuacjach nagłego zatrzymania krążenia, kiedy poszkodowany jest nieprzytomny, a jego oddech zanika.

Kluczowe znaczenie ma jak najszybsze dotarcie do urządzenia. Dlatego jeżeli rozpoznasz symptomy NZK poproś świadków o zlokalizowanie i jak najszybsze przyniesienie najbliższego defibrylatora AED. Kiedy masz urządzenie pod ręką, uruchom je i postępuj zgodnie ze wskazaniami urządzenia. Korzystanie z defibrylatora AED jest intuicyjne. Urządzenie samo analizuje rytm serca poszkodowanego i poda impuls tylko w uzasadnionym przypadku. To eliminuje ryzyko przypadkowego użycia defibrylatora AED. 

Pierwsza pomoc – ile ucisków i w jakim tempie wykonywać?

Jeżeli nie masz dostępu do defibrylatora AED, a pacjent nie oddycha, prowadź resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO). Jak to zrobić?

1. Uklęknij obok poszkodowanego.
2. Ułóż nadgarstek jednej ręki na środku klatki piersiowej poszkodowanego, zaś drugi nadgarstek na pierwszym i zapleć dłonie.
3. Pochyl się nad poszkodowanym, wyprostowane ramiona ustaw prostopadle do mostka i uciskaj na głębokość ok. 5-6 cm.
4. Uciśnięcia powinny być powtarzane z częstotliwością 100-120 ucisków na minutę.
5. Jeśli posiadasz sprzęt i umiejętności po wykonaniu 30 uciśnięć klatki piersiowej podaj dwa oddechy ratownicze.
6. Kontynuuj uciskanie klatki piersiowej i oddechy ratownicze w stosunku 30:2 lub uciskaj klatkę bez przerw jeśli nie podajesz oddechów ratowniczych do czasu: 

• przyjazdu zespołu ratownictwa medycznego

• pojawienia się oznak przywróconego krążenia (kaszel, mowa)

• wyczerpania sił

• zmiany sytuacji na niebezpieczną

• zalecenia przerwania ucisków przez defibrylator AED.

Pamiętaj, że używając defibrylatora AED zwiększasz szanse na powodzenie akcji ratowniczej!

Jak utrwalić wiedzę z zakresu pierwszej pomocy przedmedycznej?

Aby w kryzysowej sytuacji działać pewnie, dbaj o aktualizowanie i utrwalanie wiedzy z zakresu pierwszej pomocy. Dostępne są zarówno kursy płatne, jak i darmowe. Biorąc w nich udział, uczysz się zachować spokój wtedy, gdy jest to niezbędne. Jeśli możesz skorzystać z defibrylatora AED, zawsze z niego korzystaj.

InPost nawiązał współpracę z Centrum Ratownictwa w celu szerzenia świadomości ratownictwa obywatelskiego. Na bokach wybranych maszyn instalujemy defibrylatory AED. Pierwsze dwie stacje Helpbox 365 zostały już zamontowane w Warszawie i Krakowie. Na ten moment jest już ich kilkadziesiąt w całej Polsce, dzięki czemu wypełniamy białe plamy.

Jeśli chcesz razem z nami wspierać ratownictwo obywatelskie i zwiększać bezpieczeństwo w Polsce, masz możliwość przeznaczenia zebranych InCoinów na zakup kolejnych defibrylatorów AED. Wykorzystaj swoje InCoiny, abyśmy wszyscy czuli się bezpieczniej!

Zasady udzielania pierwszej pomocy – pytania i odpowiedzi

• Q: Jaka jest częstotliwość uciskania klatki piersiowej w przypadku RKO u małych dzieci?

A: W przypadku RKO przeprowadzanego u małych dzieci rekomendowane jest wykonywanie 100-120 ucisków na minutę. 

• Q: Czy korzystanie z defibrylatora AED jest bezpieczne?

A: Tak, defibrylatory AED są zaprojektowane tak, aby korzystanie z nich było proste nawet dla osób bez przeszkolenia medycznego. Urządzenie samodzielne analizuje rytm pracy serca i dostarcza impuls elektryczny wyłącznie wtedy, kiedy jest to potrzebne.

• Q: Czy korzystanie z defibrylatora AED zastępuje RKO?

A: Nie, defibrylatory AED i RKO są działaniami komplementarnymi względem siebie. Masaż serca pomaga dostarczyć tlen do organizmu poszkodowanego, ograniczając ryzyko niedożywienia tkanek.