Zmiana klimatu w Polsce – co musisz wiedzieć?

Choć Polska nie leży na pierwszej linii frontu zmian klimatycznych, także w kraju nad Wisłą widać już symptomy negatywnych trendów pogodowych. Skutki globalnego ocieplenia wpływają na świat ożywiony i nieożywiony, a w konsekwencji także na człowieka. Co już można zaobserwować? W jaki sposób da się temu przeciwdziałać? Warto znać odpowiedzi na te pytania.

​​​​​​​Zmiana klimatu w Polsce – czym się objawia?

Zmiany klimatyczne w Polsce są coraz bardziej widoczne na przestrzeni lat. Wiele zjawisk z nimi związanych opisują uczeni. Nie trzeba jednak być klimatologiem, by zauważyć, jak dużo zmienia się dookoła. Warto przy tym rozróżnić nowe trendy pogodowe na te występujące lokalnie oraz widoczne na obszarze całego kraju.

Skąd ten podział? Wynika on z istnienia kilku stref klimatycznych w Polsce. Większe zmiany można zaobserwować w województwach południowych. Bardzo ważna jest również linia Wisły. Wytycza ona granicę między klimatem umiarkowanym przejściowym i kontynentalnym.

Przykładem tych różnic jest proces stepowienia gleb. Jego genezą są coraz niższe sumy opadów. Zjawisko to zauważyć można szczególnie na cieplejszych, południowych terenach. Naukowcy za najbardziej zagrożony obszar uważają Wielkopolskę.

Co ciekawe, im dalej na północ, tym problem jest mniejszy. Pomiary z ostatnich 70 lat wskazują, że w chłodniejszych regionach, np. na Podlasiu i Mazurach opadów jest nawet nieznacznie więcej niż w pierwszej połowie XX wieku. To porównanie pokazuje, jak lokalne różnice wpływają na odmienne zmiany klimatyczne.

Nawet już dziś widać, że od lat 50. XX wieku klimat przeszedł metamorfozę. Współcześnie zimy są krótsze i cieplejsze. Klimatolodzy potwierdzają widoczne także gołym okiem zjawisko zmniejszania się pokrywy śnieżnej i jej coraz krótsze zaleganie. Tu jednak po raz kolejny należy wspomnieć o regionalnych różnicach. Po prawej stronie Wisły nowe trendy pogodowe są mniej widoczne.

Ogólnokrajowym trendem jest przy tym coraz wyższa temperatura. Wzrasta ona w tempie 0,2 – 0,3°C na dekadę. Klimat w Polsce za 10 lat nie będzie więc znacząco różnił się od tego, co można zaobserwować obecnie. Jednak w skali np. stulecia zmiany będą już poważne.

Wzrasta ponadto ilość ciepłych dni w ciągu roku. Ma to dwojakie skutki. W ostatnich latach spada dzięki temu liczba chorób i śmierci związanych z wyziębieniem. Badania wskazują za to na zwyżkę powikłań i zgonów spowodowanych letnimi upałami. Co ciekawe, zmiany klimatyczne mają też pozytywną stronę. W ciągu 70 lat zmniejszyła się ilość pochmurnych dni.

Jak zmiany klimatyczne wpływają na polską przyrodę?

Coraz mniejsza liczba mroźnych dni i zwyżki temperatury mocno wpływa na środowisko naturalne. Wpływ globalnego ocieplenia na klimat Polski przyczynia się do migracji zwierząt z południa. Przykładem jest szakal złocisty. Osobniki tego gatunku przywędrowały z Bałkanów i Kaukazu. Stworzenia te mają siedliska w województwach wschodnich.

Z południa Europy przyleciały też ciepłolubne ptaki – żołny. Niegdyś zasięg ich występowania kończył się na Węgrzech. Obecnie te wędrowne stworzenia nie tylko przybywają coraz dalej na północ. Ornitolodzy zaobserwowali także, że zostają w Polsce dłużej niż kiedyś.

Zarówno żołny, jak i szakale złociste przywędrowały do Polski wskutek zmian kierunków migracji spowodowanych ociepleniem klimatu. Oprócz nich w Polsce przyjęły się zwierzęta wypuszczone na wolność przez ludzi. Jednym z przykładów są papugi z gatunku aleksandretta, którym udało się przetrwać zimę i wychować pisklęta w parku w Nysie.

Kolejnym przykładem zwierząt zaadaptowanych do polskich warunków są żółwie ozdobne. Ich naturalne środowisko to południowy wschód USA. Zarówno one, jak i papugi, żołny oraz szakale są niestety gatunkami inwazyjnymi. Konkurowanie o siedliska i pożywienie z rodzimymi zwierzętami może przetrzebić populacje wielu z nich.

Jak zmienia się klimat w Polsce widać również na przykładzie roślin. W ciągu 70 lat okres wegetacji wydłużył się o miesiąc. Na pierwszy rzut oka można uznać to za pozytywny trend. Powoduje to jednak poważne reperkusje dla przyrody. Wcześniejsze kiełkowanie wystawia rośliny na ryzyko nadal występujących przymrozków. Rezultat jest więc odwrotny – przemarznięte zboże daje mniejsze plony.

Co więcej, wydłużony okres wegetacji nawet bez przymrozków w danym roku może dać gorsze zbiory. Przyczyną jest spadająca ilość opadów atmosferycznych. Skutkiem są susze. Wielkość plonów niszczą także coraz częstsze i gwałtowniejsze burze.

Co jest przyczyną zmian klimatycznych w Polsce?

Globalne trendy w gospodarce i życiu społeczeństw przekładają się na wszystko to, co powoduje zmiany klimatu w Polsce. Jednym z powodów niekorzystnych zjawisk jest nadal bardzo duża emisja gazów cieplarnianych do atmosfery. Wynika to m.in. z wykorzystywania paliw kopalnych do napędzania środków transportu.

Tradycyjne źródła energii wykorzystywane są również do produkcji prądu i dostarczania ciepła w budynkach. Równie szkodliwa jest ich eksploatacja. Przykładem jest odkrywkowa kopalnia węgla brunatnego w Bełchatowie. Ma ona 12 km długości, 3 km szerokości i jest głęboka na 200 m. Władze lokalne i państwowe przewidują, że złoża w tym miejscu wyczerpią się do końca lat 30. Proces rekultywacji potrwa prawdopodobnie kolejne 20 – 30 lat.

Poważnym problemem jest także wycinka lasów i skażenie wody. Wskutek tych działań zachwiana jest różnorodność biologiczna. Mniejsza liczba drzew przekłada się też na wzrost stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze. Ilość roślin dodatkowo redukuje gorsza jakość pełnej przemysłowych zanieczyszczeń wody. Groźna jest ponadto ich koncentracja, która wynika z niskich stanów zbiorników i cieków wodnych. Do tego zjawiska przyczyniają się susze.

Zmiany klimatu w Polsce – jak wpływają na gospodarkę?

Od tego, jaki będzie klimat w Polsce, zależy poziom życia społeczeństwa. Zarówno globalne, jak i lokalne zmiany wpływają przede wszystkim na rolnictwo. Powodzie i susze prowadzą do ograniczenia ilości plonów w danym roku. W rezultacie za artykuły spożywcze ludzie będą płacić coraz więcej.

Do wytworzenia dóbr niezbędna jest też energia. Ta jednak jest produkowana w większości w sposób nieekologiczny. Zanieczyszczenie powietrza skutkuje pogorszeniem stanu zdrowia społeczeństwa. Konieczność leczenia chorób m.in. układu oddechowego w przyszłości wymusi zwiększenie wydatków na służbę zdrowia. Innymi słowy, podatki będą wyższe.

Wyższe koszta życia prowadzą do ubożenia społeczeństwa. Coraz większe wydatki przyczynią się do ograniczenia konsumpcji tych dóbr, które nie są niezbędne. Wskutek tego z biegiem lat spadać będzie ilość pieniądza w obiegu. To zaś wpływać będzie na obniżenie PKB. Nastąpi przez to spadek liczby inwestycji i np. mniej nowych miejsc pracy.

Zmiany klimatu w Polsce – jak możemy działać przeciwko nim?

Skutki ocieplenia w Polsce częściowo zniwelować może każdy mieszkaniec kraju. Jednym z najlepszych sposobów jest ograniczanie własnego śladu węglowego. Jak to zrobić? Dobrym przykładem jest wybór roweru lub komunikacji publicznej zamiast samochodu.

O ile to możliwe, warto także zamienić auto spalinowe na elektryczne. W tym przypadku swój wkład wnieść mogą nie tylko osoby prywatne. Przykładem są autobusy na prąd kupowane przez wiele samorządów, takich jak choćby Warszawa, Lublin czy Zielona Góra. W przypadku firm godnym pochwały działaniem jest zakup floty samochodów elektrycznych. Zrobił tak np. InPost.

Warto też zadbać o ograniczenie zużycia energii. Pomaga w tym korzystanie z energooszczędnych urządzeń i racjonalne gospodarowanie wodą. Dobrym nawykiem jest np. zakręcanie wody podczas mycia zębów. Kolejna prosta czynność, która może pomóc środowisku naturalnemu to wybór wielorazowej torby na zakupy zamiast nylonowej reklamówki.

Zmiany klimatyczne są problemem, z którym już dziś mierzy się cała ludzkość. Na szczęście każdy człowiek może przyczynić się do odwrócenia negatywnego trendu. Czasem nawet małe, proste i darmowe działania wystarczają, by wnieść swój udział w powstrzymanie zmian, które w przyszłości dotkną wszystkich ludzi na świecie.