Gazy cieplarniane – czym są i jak działają?

Według badań, szacuje się, że w przeciągu następnych 30 lat globalna temperatura na Ziemi wzrośnie o 2 stopnie Celsjusza względem stanu sprzed ery przemysłowej. Będzie to katastroficzne w swych skutkach: zabójcze fale upałów, niedobory wody pitnej, postępujące wymieranie gatunków (w tym dalsze niszczenie raf koralowych). Ogromny wpływ na taki stan rzeczy ma podwyższona emisja gazów szklarniowych.

Zmiany klimatu, które obserwujemy w ostatnich dekadach, nie są już prognozą – to rzeczywistość. Odpowiadają za nie przede wszystkim gazy cieplarniane, których emisja przyspieszyła drastycznie wraz z rozwojem przemysłu, transportu i konsumpcji paliw kopalnych.

Gazy cieplarniane – co to takiego?

Są to gazowe składniki atmosfery, których podwyższone stężenie przyczynia się do potęgowania efektu cieplarnianego. Przepuszczają one krótkofalowe promieniowanie słoneczne docierające do planety, a długofalowe pochłaniają. To powoduje, że energia ze słońca, która dochodzi do Ziemi, zamiast odbić się z powrotem do przestrzeni kosmicznej, zostaje na niej.

Efekt cieplarniany wymiennie nazywa się szklarniowym ze względu na podobieństwo mechaniki działania. Aby lepiej zrozumieć to zjawisko, warto przeanalizować przyczyny efektu cieplarnianego, które obejmują zarówno naturalne procesy zachodzące w atmosferze, jak i działalność człowieka wpływającą na skład gazowy powietrza.

Zjawisko to zostało po raz pierwszy naukowo opisane w XIX wieku przez Josepha Fouriera, a rozwinięte przez Svante Arrheniusa. Energia słoneczna wnika w atmosferę, ogrzewając powierzchnię planety. Gazy cieplarniane – takie jak CO₂, CH₄ czy para wodna – zatrzymują część tej energii, nie pozwalając jej uciec z powrotem w przestrzeń kosmiczną.

Efekt ten jest naturalny i niezbędny do życia – bez niego średnia temperatura Ziemi wynosiłaby ok. -18°C. Problem pojawia się, gdy ilość gazów cieplarnianych znacząco wzrasta – powodując wzrost globalnej temperatury, topnienie lodowców i zmiany klimatyczne.

Puść w obieg

Masz niepotrzebne książki, ubrania, buty, elektronikę lub zabawki w dobrym stanie?

Spakuj je i Puść w Obieg za darmo przez Paczkomat!

Skąd się biorą gazy cieplarniane?

Źródła gazów cieplarnianych dzielą się na naturalne i na antropogeniczne, czyli powstałe w wyniku działalności człowieka. Naturalne źródła to m.in. erupcje wulkanów, rozkład materii organicznej czy parowanie oceanów. Jednak to działalność człowieka – spalanie paliw kopalnych, przemysł, rolnictwo – odpowiada dziś za dominującą część emisji.

Około 71% powierzchni Ziemi pokryte jest wodą. Wiadomość, że największy udział procentowy w emisji gazów cieplarnianych ma para wodna, nie jest zaskakująca. Należy jednak podkreślić, że para wodna wzmacnia efekt cieplarniany, ale nie jest jego pierwotną przyczyną. To wzrost temperatury – spowodowany nadmiarem CO₂ – nasila parowanie wód i tym samym zwiększa stężenie pary wodnej w atmosferze.

Jakie są gazy cieplarniane?

Jakie gazy powodują efekt cieplarniany? Wymieniając dokładnie, są to: para wodna, dwutlenek węgla, metan, freony, podtlenek azotu, halon, gazy przemysłowe (HFC, PFC, SF6), ozon.Szczególnie groźne są gazy o wysokim potencjale cieplarnianym (GWP – Global Warming Potential). Przykładowo: metan ma GWP ponad 80 razy wyższy niż CO₂ w perspektywie 20 lat, a niektóre fluorowane gazy – nawet tysiące razy wyższy.

Dodatkowo istotna jest ich trwałość: CO₂ utrzymuje się w atmosferze przez setki lat, a SF₆ – nawet ponad 1000 lat. To oznacza, że raz uwolnione gazy będą wpływać na klimat przez pokolenia.

Co emituje najwięcej gazów cieplarnianych?

Polska jest w czołówce emitentów gazów cieplarnianych w Unii Europejskiej. Główne działy gospodarki, które się do tego przyczyniają to sektor energetyczny, rolnictwo, procesy przemysłowe oraz odpady. Zgodnie z danymi KOBiZE, ponad 70% emisji pochodzi z produkcji energii – głównie z elektrowni węglowych. Dużą rolę odgrywa też rolnictwo (emisja CH₄ i N₂O) oraz transport drogowy. Jeżeli chodzi o źródła antropologiczne, zauważalnie największy wpływ na emisję gazów szklarniowych ma spalanie paliw kopalnych.

Jak ograniczyć emisję gazów cieplarnianych?

Najważniejszym elementem jest świadome wybieranie usług i produktów oraz ciągłe dokształcanie się na temat. 

Podstawowe strategie redukcji gazów cieplarnianych to: 

• odejście od węgla,  
• inwestycje w OZE, 
• modernizacja budynków,  
• transformacja transportu publicznego,
• rozwój gospodarki obiegu zamkniętego.

Przykładem pozytywnych działań może być InPost, który rozwija sieć automatów Paczkomat® i flotę elektryczną – ograniczając emisję CO₂ w tzw. ostatniej mili dostawy. 

Gazy cieplarniane – skutki dla klimatu

Jeżeli ilość gazów cieplarnianych w atmosferze nie przestanie wzrastać – trzeba będzie liczyć się ze zwiększeniem efektu cieplarnianego. Skutki to m.in.: 

• wzrost średniej temperatury Ziemi,  
• ekstremalne zjawiska pogodowe, 
• pustynnienie,  
• topnienie lodowców, 
• podnoszenie poziomu mórz,  
• migracje klimatyczne i spadek wydajności rolnictwa.

Każdy może wnieść wkład w redukcję emisji – zarówno jednostka, jak i firma. Edukacja, zmiana nawyków, odpowiedzialna konsumpcja i wsparcie zrównoważonych rozwiązań to fundamenty walki z globalnym ociepleniem. Wybierając InPost i dostawę przesyłki obsługiwaną przez Paczkomat® powodujesz, że końcowy etap dostawy generuje zdecydowanie mniejszą emisję CO2 w przeliczeniu na jedną paczkę. Łącząc to z faktem, że flota ciągle wzbogacana jest o nowe samochody elektryczne, możesz przyczynić się do świadomego dbania o klimat!